บิทคอยน์กลายเป็นหนึ่งในทางเลือกลงทุนที่ได้รับความสนใจมากที่สุดในทศวรรษที่ผ่านมา ราคาที่พุ่งขึ้นหลายพันเปอร์เซ็นต์ทำให้หลายคนรวยแบบข้ามคืน แต่ก็มีคนจำนวนไม่น้อยที่เสียเงินไปกับมันเช่นกัน ก่อนตัดสินใจลงทุนควรทำความเข้าใจให้ดีว่ามันคืออะไร ทำงานอย่างไร และมีความเสี่ยงอะไรบ้าง
ทำความเข้าใจพื้นฐานก่อนลงทุน
บิทคอยน์เป็นสกุลเงินดิจิทัลหรือคริปโตเคอเรนซีตัวแรกของโลก เกิดขึ้นในปี 2009 โดยบุคคลหรือกลุ่มคนที่ใช้นามแฝงว่า Satoshi Nakamoto ทำงานบนเทคโนโลยีบล็อกเชนที่เป็นฐานข้อมูลแบบกระจายศูนย์ ไม่มีธนาคารกลางหรือรัฐบาลใดควบคุม ทุกธุรกรรมถูกบันทึกในบล็อกเชนที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ มีบิทคอยน์ทั้งหมดจำกัดไว้ที่ 21 ล้านเหรียญเท่านั้น ความหายากนี้เป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้มีมูลค่า
จุดเด่นของบิทคอยน์คือโอนข้ามประเทศได้เร็วและค่าธรรมเนียมต่ำกว่าธนาคาร ไม่มีใครยึดหรือแช่แข็งได้ง่ายๆ และสามารถแบ่งย่อยได้ถึงทศนิยม 8 ตำแหน่ง หน่วยเล็กสุดเรียกว่า Satoshi จุดอ่อนคือราคาผันผวนสูงมาก อาจพุ่งหรือร่วงหลักสิบเปอร์เซ็นต์ภายในวันเดียว ยังไม่ได้รับการยอมรับเป็นเงินตราอย่างเป็นทางในหลายประเทศ และมีความเสี่ยงจากการถูกแฮกหรือสูญหายถ้าดูแลไม่ดี
วิธีเริ่มต้นลงทุนอย่างถูกต้อง
ขั้นแรกต้องเปิดบัญชีกับตลาดแลกเปลี่ยนหรือ Exchange ที่ได้รับอนุญาตอย่างถูกต้อง ในไทยมีหลายแห่งที่อยู่ภายใต้กำกับดูแลของ ก.ล.ต. เลือกที่มีชื่อเสียง มีระบบรักษาความปลอดภัยดี และมีบริการลูกค้าที่ดี สมัครบัญชีต้องยืนยันตัวตนด้วยบัตรประชาชนและข้อมูลส่วนตัว เป็นไปตามกฎหมาย KYC เพื่อป้องกันฟอกเงินและอาชญากรรม
หลังสมัครเสร็จให้โอนเงินเข้าบัญชีผ่านธนาคาร เมื่อเงินเข้าแล้วก็สามารถซื้อบิทคอยน์ได้ทันที ไม่จำเป็นต้องซื้อทั้งเหรียญ สามารถซื้อเศษส่วนได้ตามงบที่มี เช่น ซื้อแค่ 0.001 BTC หรือประมาณพันสองพันบาทก็ได้ ราคาบิทคอยน์เปลี่ยนแปลงตลอดเวลาตามอุปสงค์อุปทาน ควรดูราคาจากหลายแหล่งและเลือกจังหวะซื้อที่เหมาะสม
สิ่งสำคัญคือต้องมีกระเป๋าเงินดิจิทัลหรือ Wallet เพื่อเก็บบิทคอยน์ มีหลายประเภทคือ Hot Wallet ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตอยู่ตลอดเวลา สะดวกในใช้งานแต่เสี่ยงถูกแฮก และ Cold Wallet ที่เก็บออฟไลน์ปลอดภัยกว่าแต่ไม่สะดวกเท่า ถ้าเก็บจำนวนมากและระยะยาวควรใช้ Cold Wallet เช่น Hardware Wallet ที่เป็นอุปกรณ์กายภาพคล้าย USB
กลยุทธ์ลงทุนที่เหมาะสม
วิธีที่นิยมและเหมาะกับมือใหม่คือ Dollar Cost Averaging หรือ DCA คือซื้อเป็นงวดๆ ในจำนวนเงินคงที่เป็นประจำ เช่น ซื้อเดือนละ 5,000 บาทไม่ว่าราคาจะสูงหรือต่ำ วิธีนี้ช่วยเฉลี่ยต้นทุนและลดความเสี่ยงจากจับจังหวะผิด ไม่ต้องคอยเครียดว่าราคาจะขึ้นหรือลง แค่ซื้อสม่ำเสมอไปเรื่อยๆ ในระยะยาวต้นทุนจะเฉลี่ยออกมาพอดี
อีกกลยุทธ์คือ HODL ย่อมาจาก Hold On for Dear Life หมายถึงซื้อแล้วเก็บไว้นานๆ ไม่ขายตามอารมณ์หรือข่าวลือ เชื่อว่าในระยะยาวบิทคอยน์จะมีมูลค่าเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เหมาะกับคนที่มีความอดทนและมั่นใจในอนาคตของบิทคอยน์ ส่วนใหญ่คนที่รวยจากบิทคอยน์เป็นพวกที่ซื้อไว้ตั้งแต่แรกๆ แล้วถือไว้หลายปี ไม่ได้ซื้อขายบ่อยๆ
สำหรับคนที่มีประสบการณ์มากขึ้นอาจลอง Trading คือซื้อขายบ่อยๆ เพื่อหากำไรจากความผันผวนของราคา แต่วิธีนี้เสี่ยงสูงมาก ต้องมีความรู้ด้านเทคนิคอลและติดตามข่าวสารอย่างใกล้ชิด คนส่วนใหญ่ที่ลอง Trading มักขาดทุนมากกว่าได้กำไร ไม่แนะนำสำหรับมือใหม่
ความเสี่ยงที่ต้องระวัง
ความเสี่ยงใหญ่ที่สุดคือความผันผวนของราคา บิทคอยน์เคยพุ่งจากหลักพันเหรียญมาเป็นหลักล้านบาทภายในไม่กี่ปี แต่ก็เคยร่วงลงกว่า 80% ในช่วงหมีตลาดเช่นกัน ถ้าซื้อในจุดสูงสุดแล้วราคาตกอาจต้องรอหลายปีกว่าจะคืนทุน ดังนั้นอย่าลงทุนด้วยเงินที่จำเป็นต้องใช้หรือเงินกู้ยืม ลงทุนเฉพาะเงินส่วนที่เสียแล้วไม่กระทบชีวิต
ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยก็สำคัญ ถ้าเก็บบิทคอยน์ใน Exchange และ Exchange ถูกแฮกหรือล้มละลาย อาจสูญเสียเงินทั้งหมด ควรย้ายไปเก็บใน Wallet ของตัวเองที่ควบคุมได้เอง Private Key ต้องเก็บรักษาให้ดี ถ้าหายจะไม่สามารถเข้าถึงบิทคอยน์ได้อีก ไม่มีใครช่วยกู้คืนให้ได้ มีคนเคยทิ้ง Harddisk ที่มีบิทคอยน์มูลค่าหลายพันล้านบาทไปแล้วไม่สามารถหากลับมาได้
ความเสี่ยงจากกฎหมายและภาษีก็ต้องคำนึงถึง แต่ละประเทศมีกฎหมายแตกต่างกัน บางประเทศห้ามใช้บิทคอยน์ ในไทยถูกกฎหมายแต่ต้องเสียภาษี ถ้าขายทำกำไรต้องเสียภาษีเงินได้ 15% ถ้าเป็นธุรกิจอาจต้องเสียภาษีนิติบุคคล 20% ต้องเก็บบันทึกธุรกรรมและยื่นภาษีอย่างถูกต้อง
ข้อควรปฏิบัติสำหรับนักลงทุน
อย่าลงทุนเกินตัว กฎทองคือลงทุนไม่เกิน 5-10% ของเงินออมทั้งหมด เพราะบิทคอยน์เป็นสินทรัพย์เสี่ยงสูง ควรกระจายความเสี่ยงด้วยลงทุนในสินทรัพย์อื่นๆ ด้วย เช่น หุ้น กองทุน ทองคำ และอสังหาริมทรัพย์ อย่าใส่ไข่ไว้ในตะกร้าเดียว ศึกษาให้มากก่อนลงทุน อ่านหนังสือ ดูวิดีโอ ฟังพอดแคสต์ เข้าร่วมคอมมูนิตี้ เพื่อเพิ่มความรู้ความเข้าใจ ยิ่งรู้มากยิ่งตัดสินใจได้ดีขึ้น อย่าฟังแต่คำแนะนำจากคนอื่นหรือข่าวลือ ต้องวิเคราะห์และตัดสินใจเองด้วยข้อมูลที่ถูกต้อง ระวังมิจฉาชีพและการหลอกลวง มีคนจำนวนมากหลอกว่าจะช่วยเทรดให้ รับประกันผลตอบแทนสูง หรือขายเหรียญปลอม อย่าเชื่อคำโฆษณาหรือคำมั่นสัญญาที่ดีเกินจริง ถ้าดูดีเกินไปจนไม่น่าเชื่อ มันก็มักจะไม่จริง ลงทุนเฉพาะผ่านช่องทางที่ถูกกฎหมายเท่านั้น
การลงทุนบิทคอยน์มีโอกาสได้กำไรสูง แต่ก็มีความเสี่ยงสูงตามไปด้วย ต้องเข้าใจพื้นฐานว่าบิทคอยน์คืออะไรและทำงานอย่างไร เริ่มต้นด้วยเปิดบัญชีใน Exchange ที่ถูกกฎหมาย เลือกกลยุทธ์ที่เหมาะสมเช่น DCA หรือ HODL ระวังความเสี่ยงทั้งด้านราคา ความปลอดภัย และกฎหมาย ลงทุนเฉพาะเงินที่เสียแล้วไม่กระทบชีวิต กระจายความเสี่ยง ศึกษาให้มาก และระวังมิจฉาชีพ ถ้าทำอย่างมีสติและวางแผนดี บิทคอยน์อาจเป็นส่วนหนึ่งของพอร์ตการลงทุนที่ดี แต่ไม่ควรเป็นทั้งหมด